۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ ـ نتایج اولیهٔ یک مطالعهٔ مشاهده‌ای که در نشست سالانهٔ انجمن اروپایی مطالعهٔ دیابت (EASD) در میلان ایتالیا، از ۲۸ سپتامبر تا ۲ اکتبر، ارائه شد، نشان می‌دهد مصرف زیاد نوعی قند به نام اسید اِن‌گلیکولیل‌نورامینیکِ غذایی (Neu5Gc) ـ که در گوشت قرمز رایج است ـ با ۶۳ درصد افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ (T2D) ارتباط دارد. این ارتباط پس از آن‌که پژوهشگران سایر عوامل خطر دیابت نوع ۲، از جمله فعالیت بدنی، کیفیت کلی رژیم غذایی، وضعیت سیگارکشیدن و دیگر بیماری‌ها را در محاسبات خود لحاظ کردند، همچنان دیده شد.

پس از آن‌که پژوهشگران شاخص تودهٔ بدنی (BMI) را نیز در محاسبات وارد کردند، این ارتباط ضعیف‌تر شد، اما همچنان از نظر آماری معنادار بود.

دکتر لئوپولد فِزو، نویسندهٔ اصلی مطالعه از دانشگاه سوربن پاریس نور در بوبینی فرانسه، گفت: «یافته‌های ما از التهاب مزمن به‌عنوان سازوکاری مشخص حمایت می‌کنند که مصرف گوشت قرمز را به دیابت نوع ۲ ارتباط می‌دهد؛ سازوکاری که تا حدی فراتر از مقدار گوشتی است که فرد می‌خورد و تا حدی نیز مستقل از چربی بدن عمل می‌کند.»

این تحلیل نشان داد هرچه میزان دریافت Neu5Gc بیشتر باشد، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ نیز بیشتر است. دکتر فِزو، توضیح داد: «اگرچه دقیقاً نمی‌دانیم چه سطحی از  Neu5Gcپاسخ ایمنی را برمی‌انگیزد، داده‌های ما نشان می‌دهند که دریافت بیشتر Neu5Gc حاصل از گوشت قرمز با افزایش تدریجی خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط دارد.»

بیشتر پستانداران به‌طور طبیعی قندی به نام  Neu5Gcرا تولید می‌کنند، اما انسان‌ها در پی یک جهش ژنتیکی باستانی در ژن CMAH این توانایی را از دست داده‌اند. این کربوهیدرات در گوشت قرمز، به‌ویژه گوشت گاو و بره، و به میزان کمتر در محصولات لبنی یافت می‌شود.

وقتی افراد این مواد غذایی را مصرف می‌کنند، Neu5Gc حیوانی جذب بدن می‌شود و در بافت‌های انسانی جای می‌گیرد. در آن‌جا، مانند مولکولی بیگانه عمل می‌کند که به آن «زنوـاتوآنتی‌ژن» گفته می‌شود. سیستم ایمنی بدن علیه آن پادتن تولید می‌کند و فعال‌شدن مزمن ایمنی در پی آن ـ که «زنوسیالیت» نامیده می‌شود ـ پیش‌تر با بیماری‌های قلبی‌عروقی و سرطان مرتبط دانسته شده است.

بااین‌حال، تا پیش از این، هیچ مطالعهٔ آینده‌نگرِ گسترده‌ای بررسی نکرده بود که آیا  Neu5Gcمی‌تواند التهاب مزمن را تحریک کند و در بروز دیابت نوع ۲ نقش داشته باشد یا نه.

برای بررسی این موضوع، پژوهشگران ارتباط میان Neu5Gc غذاییِ موجود در گوشت قرمز و محصولات لبنی را با موارد جدید ابتلا به دیابت نوع ۲ در میان ۸۹۹۵۳ بزرگسال بررسی کردند. این افراد در مطالعهٔ  NutriNet-Santéشرکت داشتند؛ یک مطالعهٔ هم‌گروهیِ مشاهده‌ای، آینده‌نگر، بزرگ و بلندمدت در فرانسه که ارتباط میان رژیم غذایی، سبک زندگی و سلامت را بررسی می‌کند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۴۲ سال بود، ۷۹ درصد آن‌ها زن بودند و در آغاز مطالعه به دیابت نوع ۲ یا سرطان مبتلا نبودند.

شرکت‌کنندگان سه گزارش غذاییِ ۲۴ ساعته تکمیل کردند. پژوهشگران با استفاده از این گزارش‌ها و یک پایگاه دادهٔ معتبر که محتوای Neu5Gc غذاهای مختلف را نشان می‌داد، میزان دریافت روزانهٔ این ماده را برآورد کردند.

این تحلیل همهٔ انواع گوشت قرمز، از جمله گوشت گاو، بره، خوک، خرگوش، بز و گوشت شکار را دربرمی‌گرفت. فرآورده‌های گوشتیِ فراوری‌شده، مانند بیکن، سوسیس و گوشت‌های عمل‌آوری‌شده، به‌عنوان یک گروه غذایی جداگانه ثبت شدند. محصولات لبنی نیز جداگانه بررسی شدند.

پژوهشگران میزان دریافت  Neu5Gcهر شرکت‌کننده را بر اساس مقدار اندازه‌گیری‌شدهٔ این ماده در تمام غذاهای مصرفی او برآورد کردند. سپس شرکت‌کنندگان، به‌طور جداگانه برای مردان و زنان، بر اساس میزان دریافت Neu5Gc حاصل از گوشت به پنج گروه مساوی ـ یا پنجک ـ تقسیم شدند و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ در هر گروه با خطر در گروه دارای کمترین دریافت مقایسه شد.

در طول دورهٔ پیگیری با میانهٔ ۷٫۲ سال، ۹۶۶ مورد ابتلا به دیابت نوع ۲ شناسایی شد.

دریافت بیشتر  Neu5Gcحاصل از گوشت با خطر بیشتر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط داشت

پژوهشگران ارتباطی از نظر آماری معنادار میان Neu5Gcحاصل از گوشت و خطر دیابت نوع ۲ یافتند؛ این خطر در سطوح بالاتر مواجهه به‌سرعت افزایش می‌یافت. این یافته احتمال وجود سازوکاری آستانه‌ای را مطرح می‌کند؛ به این معنا که وقتی میزان جای‌گیری  Neu5Gcدر بافت‌ها از سطحی مشخص فراتر رود، سیستم ایمنی ممکن است دیگر توان مقابله با آن را نداشته باشد.

این تحلیل نشان داد افرادی که در بالاترین پنجک دریافت Neu5Gc حاصل از گوشت قرار داشتند، در مقایسه با افراد پایین‌ترین پنجک، ۶۳ درصد بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ بودند. این ارتباط پس از تعدیل عوامل مخدوش‌کنندهٔ احتمالی، از جمله سن، جنس، فعالیت بدنی، کیفیت رژیم غذایی، وضعیت سیگارکشیدن و بیماری‌های زمینه‌ای، همچنان برقرار بود.

این ارتباط هم در مردان و هم در زنان مشاهده شد، همچنین شواهد آماری مبنی بر تفاوت شدت آن بین دو جنس به دست نیامد. برای نمونه، در مجموع مردان و زنان، افراد بالاترین پنجک در مقایسه با افراد پایین‌ترین پنجک ۶۳ درصد و افراد دومین پنجکِ بالاتر ۴۱ درصد بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ بودند.

در بالاترین پنجک، میانهٔ مصرف روزانهٔ گوشت قرمز در مردان ۹۷ گرم (۳٫۴ اونس) بود؛ با احتساب گوشت‌های فراوری‌شده، این مقدار به ۱۳۶ گرم (۴٫۸ اونس) می‌رسید. در زنان، میانهٔ مصرف روزانهٔ گوشت قرمز ۷۳ گرم (۲٫۶ اونس) و با احتساب گوشت‌های فراوری‌شده ۹۶ گرم (۳٫۴ اونس) بود. در پایین‌ترین پنجک، مقادیر متناظر در مردان ۵ گرم (۰٫۲ اونس) گوشت قرمز و ۲۱ گرم (۰٫۷ اونس) با احتساب گوشت‌های فراوری‌شده بود؛ این مقادیر در زنان به‌ترتیب صفر گرم گوشت قرمز و ۹ گرم (۰٫۳ اونس) با احتساب گوشت‌های فراوری‌شده بود.

نکتهٔ مهم این بود که نتایج، مستقل از میزان دریافت انرژی غذایی، پایدار ماندند. پس از درنظرگرفتن کل میزان مصرف گوشت قرمز، ارتباط ضعیف‌تر شد و دیگر از نظر آماری معنادار نبود، هرچند جهت آن همچنان همان بود. این یافته نشان می‌دهد که شاید خود Neu5Gc، نه سایر اجزای گوشت قرمز، بخشی از ارتباط میان مصرف گوشت قرمز و دیابت نوع ۲ را توضیح دهد، اما احتمالاً همهٔ آن را توضیح نمی‌دهد.

علاوه‌براین، پژوهشگران برآورد کردند که چاقی حدود ۱۳ درصد از ارتباط میان  Neu5Gcحاصل از گوشت قرمز و دیابت نوع ۲ را توضیح می‌دهد. این یافته نشان می‌دهد که بخش عمدهٔ این ارتباط احتمالاً از راه سازوکارهای زیستیِ مستقل از افزایش وزن عمل می‌کند؛ به‌احتمال زیاد، اثرهای مستقیم التهابی بر سلول‌های تولیدکنندهٔ انسولین و بافت‌های حساس به انسولین. برای روشن‌شدن سازوکارهای دقیق، پژوهش‌های بیشتری لازم است.

نکتهٔ مهم این بود که این تحلیل، ارتباطی میان Neu5Gc حاصل از محصولات لبنی و دیابت نوع ۲ نشان نداد. این یافته با محتوای کمتر Neu5Gc در شیر گاو، در مقایسه با گوشت قرمز مانند گوشت گاو و بره، و نیز با کوچک‌تر بودن اندازهٔ معمول وعده‌های لبنی مصرفی سازگار است.

بااین‌حال، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ در افرادی که در بالاترین پنجکِ دریافت کل Neu5Gcغذایی قرار داشتند، در مقایسه با افراد پایین‌ترین پنجک ۳۷ درصد بیشتر بود؛ ارتباطی که عمدتاً ناشی از  Neu5Gcموجود در گوشت قرمز بود.

دکتر فزو، گفت: «در مجموع، این یافته‌ها نشان می‌دهند که ارتباط میان Neu5Gc و دیابت نوع ۲ ممکن است به منبع غذایی آن بستگی داشته باشد؛ به‌طوری‌که Neu5Gcحاصل از گوشت، در مقایسه با کل Neu5Gc دریافتی از رژیم غذایی، ارتباط قوی‌تری با خطر دیابت نوع ۲ نشان می‌دهد. ممکن است منابع مختلف با یکدیگر تفاوت داشته باشند یا اجزای دیگری از گوشت قرمز نیز در این ارتباط نقش داشته باشند.»

او افزود: «با توجه به رواج زیاد گوشت قرمز در رژیم‌های غذایی غربی، ارتباط قوی میان  Neu5Gcحاصل از گوشت و خطر دیابت نوع ۲ یافته‌ای مهم است. پژوهش‌های آینده باید بررسی کنند که آیا کاهش مواجهه با  Neu5Gcحاصل از گوشت ـ برای مثال، ترجیح‌دادن گوشت ماکیان یا پروتئین‌های گیاهی به گوشت گاو و بره که بیشترین میزان  Neu5Gcرا دارند ـ می‌تواند به پیشگیری از دیابت نوع ۲ کمک کند یا نه. همچنین، مطالعاتی که پادتن‌های ضد Neu5Gc را مستقیماً در گروه‌های بزرگ جمعیتی اندازه‌گیری کنند، به بررسی مستقیم سازوکار زنوسیالیت در انسان کمک خواهند کرد.»

نویسندگان در پژوهش‌های آینده قصد دارند بررسی کنند که  Neu5Gcو سایر اجزای گوشت قرمز، مانند آهن هِم ـ نوعی آهن غذایی ـ در کنار یکدیگر چه ارتباطی با خطر دیابت نوع ۲ دارند. آن‌ها همچنین قصد دارند پادتن‌های ضد  Neu5Gcرا اندازه‌گیری کنند تا مکانیسم پیشنهادی را مستقیماً بیازمایند.

نویسندگان تأکید کردند که این نتایج مقدماتی‌ هستند و هنوز اعتبارسنجی نشده‌اند؛ همچنین ممکن است برآوردها پس از نهایی‌شدن تحلیل تغییر کنند. افزون‌براین، چون این پژوهش یک مطالعۀ مشاهده‌ای است، نمی‌تواند مشخص کند دقیقاً چه عاملی باعث افزایش خطر دیابت نوع ۲ شده است.

اگرچه در این تحلیل، چند عامل خطر مهم در نظر گرفته شد، پژوهشگران نتوانستند تأثیر عوامل دیگرِ سبک زندگی و اجتماعی را که اندازه‌گیری نشده بودند، رد کنند. برآورد میزان دریافت  Neu5Gcبر پایهٔ گزارش‌های غذایی و بررسی‌نکردن تغییرات رژیم غذایی در طول دورهٔ پیگیری نیز ممکن است خطای اندازه‌گیری ایجاد کرده باشد.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2026-09-sugar-molecule-red-meat-linked.html